phunu8_news_0.png

You are here

12/05/2015 - 10:05

Kinh tế hiện đại đã từng bắt đầu bằng quyền lực và sự chi phối của các tập đoàn gia đình lớn. Giờ đây nền tài chính hành tinh này đã mặc áo mới, liệu còn chỗ cho họ?

Phụ Nữ 8 Kinh doanh gia đình: còn hay mất? 2

Kinh doanh gia đình (Family Business) đã từng là tên một bộ phim truyền hình nhiều tập của Mỹ, cũng là tiêu đề một video game, nhưng hàng thế kỷ trước đây chính lại là cái nôi của kinh tế thế giới. Những vua giàu, vua thép, vua đường sắt đều là danh xưng của những đại gia đình kinh tài như Rockefeller, Carnegie hay Ford...Mạng lưới kinh doanh tỏa ra với các thành viên dòng họ cùng nhau điều hành và mở rộng vây cánh với những gia đình khác tạo nên một vương quốc mà gia huy mỗi họ tộc gắn liền vào sản phẩm. Sự hình thành, cấu trúc tài chính và sự tồn tại của mỗi dòng họ là từng câu chuyện truyền kỳ bấy lâu nay. Thời gian trôi qua, mọi sự thay đổi. Những tượng đài ấy sẽ thế nào và liệu thế giới này còn sản sinh ra những sức mạnh của nền kinh doanh gia đình mới trong phong cách kinh tế toàn cầu hoá hiện nay?

Phụ Nữ 8 Kinh doanh gia đình: còn hay mất? 3

Thâm cung những vương triều tài chính.

Kinh doanh gia đình là hình mẫu một công ty được các thành viên của một hay vài gia đình lập ra, kiểm soát và điều hành. Nhiều công ty thuộc quyền quản lý nhà nước hiện nay đã từng được sáng lập do chính những công ty gia đình. Có các công ty gia đình tuy không có thành viên gia đình là nhân viên nhưng những vị trí chủ chốt lại đều lọt vào tay nhiều người trong một dòng họ. Sức mạnh của loại hình kinh doanh này là ở sự trung thành tuyệt đối và cống hiến hết mình của các thành viên cùng huyết thống. Quyền lợi của mỗi người gắn chặt với quyền lợi hệ phả nên ở góc độ lý và tình năng lực đều được tập trung tối đa. Tuy nhiên quản lý một công ty gia đình, đặc biệt là kế hoạch kế thừa vẫn thường tồn tại những vấn đề nổi cộm. Quyền lợi gia đình hay xung khắc với quyền lợi doanh nghiệp- chẳng hạn trong cơ chế tuyển người. Một vị trí quan trọng không thể dành cho người ngoài nên lắm lúc đành phải giao vào tay những đứa cháu kém tài! Bởi thế không là lạ khi trong nội bộ các đại gia trước đây những chuyên viên tâm lý thường chiếm địa vị những thành viên rất quan trọng và được đãi ngộ ở mức cao nhất. Đơn giản họ là những nhà hòa giải khôn ngoan.

Phụ Nữ 8 Kinh doanh gia đình: còn hay mất? 4

Thực tế suốt nhiều thế kỷ nền kinh doanh gia đình thành công đã tạo ra một số tên tuổi và chính nó đã làm nền để kinh tế thế giới phát triển qua các giai đoạn sơ khai và bản lề. Hệ thống kinh tài được điều hành, kích hoạt bởi một danh sách những công ty gia đình có thế lực. Tối thiểu mỗi dòng họ sở hữu từ ba công ty nhánh toàn thế giới và thế lực ấy đã quy tụ một nửa số công nhân toàn cầu. Riêng ở Mỹ họ đã từng chiếm đến 65% GNP và tên tuổi đều là những thương hiệu sản phẩm ít ai quên như Marriott, Disney, Ford, Nestle, Anheuser Busch, Ferrari hay Levi Strauss. Không phải nguồn sức mạnh ấy tự nhiên hình thành. Khi nghiên cứu lịch sử những tên tuổi lớn thời ấy người ta đã đúc kết được một số chiến lược làm nên thành công của những công ty gia đình.

Phụ Nữ 8 Kinh doanh gia đình: còn hay mất? 5

Các công ty gia đình đứng đầu trong từng nền công nghiệp riêng biệt - như Washington Post về xuất bản và Johnson&Johnson về dược phẩm. So sánh với các công ty đối thủ không theo hệ phả khác lợi nhuận hàng năm của họ cao hơn 5% và giá trị cổ phiếu cũng cao hơn 10%. Họ thường có những lãnh đạo điều hành xuất sắc, chuyên nghiệp, năng nổ và sáng tạo trong lĩnh vực sản xuất riêng. Sự quyết đoán đôi khi đến mức độc tài gia trưởng của các bậc trưởng thượng trong tập đoàn tạo mũi nhọn công phá những khó khăn vướng mắc - dù đó cũng là nguyên nhân dẫn đến biến mất của một số công ty gia đình. Chiến trường của loại hình kinh doanh này khốc liệt hơn nhiều. 7 trên 10 tập đoàn đã biến mất vì thất bại khi chuyển giao cơ nghiệp cho thế hệ thứ hai và chỉ có 1/10 tồn tại đến thế hệ thứ ba.

Phụ Nữ 8 Kinh doanh gia đình: còn hay mất? 6

Dĩ vãng chỉ còn là vàng son

Thế thì tại sao tên tuổi những đại gia đình đi tiên phong trong nền kinh tế hành tinh này như Rockefeller hay Carnegie lại đang bị lãng quên? Các nhà làm sử kinh tế đưa ra một vài nhân tố khiến lớp cựu trào ấy không còn cơ hội trong nền kinh tế toàn cầu này nữa.

Sự thay đổi về chính trị: Đã qua rồi cái thời thuộc địa vốn là bầu sữa của những đại công ty gia đình xưa kia. Các quốc gia dần dần được giải phóng và một số nguồn lợi chủ yếu như dầu hỏa quặng mỏ đã bị quốc hữu hoá.

Cơ chế kinh tế thay đổi: Càng mở rộng chi nhánh ra toàn cầu mức độ quản lý kinh tế càng phức tạp. Tính cách vĩ mô đã vượt quá tầm tay dự trù của những thế hệ cũ. Khi các thuộc địa được giải phóng cũng là lúc các quốc gia có nền kinh tế tự trị, đa phần chưa hoặc không đi vào guồng kinh tế chuẩn của thế giới. Hậu quả là dần dần các nhánh vươn ra của các tập đoàn gia đình này bị chặt bớt khiến mất dần tầm ảnh hưởng.

Sự tiến triển của khoa học kỹ thuật: Có những ngành công nghiệp đặc trưng làm nên các công ty gia đình. Một khi kỹ thuật tiến bộ quá nhanh những sản lượng sản phẩm làm ra tăng vọt từ máy móc thiết bị hiện đại. Một số công ty gia đình không kịp thời gian và nhân lực cập nhật đã phải dần nhường sân chơi cho các thế lực khác.

Sự phân rã trong chính nội bộ gia đình. Các scandal, những cuộc hôn nhân "ngoài luồng" và cả những thảm họa lớn xảy đến cho mỗi gia đình cũng là một nguyên nhân xóa sổ bớt các công ty loại hình này.

                                                                                    MINH TRUNG

Tin mới trong ngày