phunu8_news_0.png

You are here

Thăm làng bánh tráng của người “xứ nẫu” tại Kon Tum

13/06/2017 - 10:07

“Đi xa vẫn giữ trong lòng/ Tiếng nẫu Bình Định, cõi lòng chưa phai”, có lẽ vì tình yêu quê hương, nguồn cội nên nhiều người con khi rời Bình Định từ sau những năm 1975 lên Tây Nguyên lập nghiệp đã mang theo nghề “gia truyền” bao năm của người xứ Nẫu.

Cho đến nay, qua rất nhiều thế hệ, nghề làm bánh tráng vẫn được nhiều gia đình người dân Bình Định đang sinh sống tại thôn Phương Quý I, xã Vinh Quang, TP. Kon Tum lưu giữ và tiếp tục phát triển. Thỉnh thoảng, vẫn có nhiều du khách đến mua bánh tráng hoặc đoàn thăm quan đến tham quan làng nghề, học hỏi nghề làm bánh. Bánh của bà con ở đây rất ngon. Bánh dày, dẻo. Giòn khi nướng khô và dai, dẻo, thơm khi nhúng nước cuốn rau sống.

“Làm quen tay rồi, không bỏ được”

Đó là tâm sự của bà Trần Thị Liên, 70 tuổi đã có kinh nghiệm hơn 50 năm với nghề làm bánh tráng. Mỗi ngày bà vẫn đều đặn thức dậy từ 3h30 cùng với con dâu xay gạo, trộn bột, nhóm bếp… rồi bắt tay vào làm bánh. Cô con dâu ngồi bên bếp thoăn thoắt tráng những chiếc bánh đều tắp tắp, bánh chín lấy ra treo ở giá bên cạnh. Bà Liên cầm một cái ống nhựa, lấy bánh rải lên những tấm phiên bằng tre rồi đem ra nắng phơi.

Bà kể, sau giải phóng năm 1975 bà theo nhiều người lên Tây Nguyên làm kinh tế mới. Vì lạ nước lạ cái chưa biết làm gì để có thu nhập nên bà và một vài người trong thôn bắt đầu dựng lò, đốt lửa làm bánh tráng. Đây cũng là nghề gia truyền của gia đình bà và nhiều người dân Bình Định đã từng làm rất thuần thục.

PhuNu8HinhAnh/u5190/phu_nu_8_banh_trang_binh_dinh_anh_3_1.jpg
Bà Liên đang rải bánh tráng ra phiên, chuẩn bị đem phơi.

Thời điểm ấy, thông thương chưa được thuận lợi, bánh tráng Bình Định vẫn chưa được nhiều người dân ở đây biết đến nên ban đầu bà Liên làm bánh chỉ để phục vụ nhu cầu của gia đình và bán lẻ từng ít cho một vài người quen hay bỏ mối ở một vài hàng quán.

Dần dần, hết giai đoạn bao cấp, kinh tế đổi mới, hàng quán nhiều, các đại lý phân phối bắt đầu ra đời nên nghề làm bánh tráng bắt đầu rầm rộ lên. Hầu như nhà nào ở trong thôn Phương Quý 1, Phương Quý 2, Trung Thành đều làm bánh tráng. Nguyên liệu chủ yếu là từ gạo, mì, khoai lang…

Khi mới bắt đầu bà chỉ làm 100-200 cái/ngày, dần dần tăng lên 400-500,có thời điểm 700-800 cái/ngày. Thời điểm Tết, ngày lễ có ngày bà tráng hơn 1.000 cái bánh. Tùy theo loại bánh mỏng, dày, ít mè hay nhiều mè mà giá thành từ 1.500 đồng đến 2.500 đồng. Dù thu nhập không phải quá cao nhưng với tính tiết kiệm, chịu khó đã giúp bà Liên xây dựng nhà cửa, nuôi nấng 5 người con trưởng thành, có gia đình và cuộc sống ổn định.

PhuNu8HinhAnh/u5190/phu_nu_8_banh_trang_binh_dinh_anh_5.jpg
"Bánh tráng bà Liên" đã có tiếng trong vùng.
PhuNu8HinhAnh/u5190/phu_nu_8_banh_trang_binh_dinh_anh_9.jpg
Bánh sẽ được các đại lý, hàng quán lấy hết ngay trong ngày.

Bà bảo, giờ nhiều nhà kinh tế ổn định nhờ làm nương rẫy, trồng cây công nghiệp nên họ bỏ nghề làm bánh tráng nhưng bà vẫn truyền nghề lại cho con dâu và cùng nhau làm. Bà làm quen tay quen chân rồi, giờ nghỉ thấy khó chịu lắm. Dù phải thức khuya dậy sớm nhưng bà vẫn thấy rất vui vì ngày càng có nhiều người biết đến bánh tráng Bình Định do bà làm. Mỗi ngày nếu không có khách đến hỏi mua, xin chụp hình thì cũng có nhà báo, đài truyền hình đến đưa tin nên bà cảm thấy rất hứng khởi.

Giữ nghề

Vẫn đều tay tráng bánh, chị Thanh Thu, 43 tuổi, con dâu của bà Liên tâm sự, hôm nào khỏe thì chị tráng 600-700 cái, hôm mệt thì làm ít hơn, khoảng 400-500 cái. Ngày nào cũng ngồi bên lò bánh từ 4h sáng đến 11-12 giờ trưa, bất kể trời nắng hay mưa đôi tay tráng bánh của chị cũng không ngơi nghỉ.

Chị bảo, ngày nắng nóng, bánh tráng xong phơi độ 2-3 tiếng là khô, có thể thu vào để chiều giao cho đại lý. Những ngày mưa thì cực hơn vì phải nhóm củi để sấy bánh. Nếu sấy không cẩn thận bánh bị cháy hoặc ám khói không ngon. Để bánh ngon, giòn khi khô và dẻo dai khi nhúng nước ăn thì phải chọn gạo hạt tròn, trắng chứ không phải gạo nào cũng có thể làm bánh được.

/PhuNu8HinhAnh/u5190/phu_nu_8_banh_trang_binh_dinh_anh_14jpg.jpg
Dù ngày nào cũng đổ mồ hôi bên bếp lò nhưng chị Thu chưa bao giờ nản.

Chị bảo, phận làm dâu mẹ chồng truyền nghề không học thì không được. Nhưng học rồi lại nghiện. Mỗi ngày ngoài làm bánh tráng, chị chỉ chăn nuôi thêm, nương rẫy để chồng làm. Chị bảo cái nghề này nó như vận vào mình rồi. Ngày nào không thổi lò, đổ bánh lại thấy thiếu.

Ở ngay sát bên nhà chị Thu, là gia đình chị Võ Thị Mẫn. Cũng được mẹ ruột truyền lại nghề từ khi còn con gái, chị Mẫn đã làm bánh tráng được hơn 20 năm. Từ hai bán tay trắng chị đã có cơ ngơi riêng, nuôi 3 con học hành nên người và có công việc, gia đình ổn định. Dù hiện tại chị sống một mình nhưng chị vẫn đều đặn mỗi ngày tráng 300-400 chiếc bánh tráng. Đến chiều lại gom bánh đi giao cho đại lý hoặc quán quen. Chỉ thỉnh thoảng bị đau tay hay mệt chị mới nghỉ 1-2 hôm.

PhuNu8HinhAnh/u5190/phu_nu_8_banh_trang_binh_dinh_anh_6.jpg
Nghề làm bánh tráng đã giúp chị Mẫn nuôi các con khôn lớn, trưởng thành.

Tây Nguyên đang vào mùa mưa, nên thời tiết cũng rất hờn dỗi. Đang nắng chang chang có khi đổ mưa ầm ầm. Có những lần mưa dầm 2-3 ngày. Những lúc ấy, bà Liên, chị Thu, chị Mẫn hay nhiều gia đình làm bánh tráng trong thôn lại tất bật chất củi, nhóm lò để hơ bánh. Bên ánh lửa bấp bùng ấy, những chiếc bánh lại được sấy khô, cứng giòn. Nó không còn là một thứ hàng hóa mà đã trở thành niềm tự hào của bà con ở xã Vinh Quang nói riêng và cả tỉnh Kon Tum nói chung.

PhuNu8HinhAnh/u5190/phu_nu_8_banh_trang_binh_dinh_anh_8.jpg
Để làm được mẻ bánh tráng. bà con phải thức khuya, dậy sớm.
PhuNu8HinhAnh/u5190/phu_nu_8_banh_trang_binh_dinh_anh_7.jpg
Những hôm được nắng, bánh sẽ nhanh khô hơn.

Anh A Hậu, chủ tịch xã Vinh Quang cho biết, từ lúc nhỏ anh đã được ăn những chiếc bánh tráng do bà con làm. Giờ lớn lên, làm cán bộ lại trăn trở làm sao để lưu giữ, phát triển và bảo tồn nghề truyền thống này cho bà con.

“Khi thấy nhiều người làm bánh rất thành thạo, làm rất nhiều năm tự nhiên lại bỏ ngang, mình cảm thấy rất tiếc. Chính vì thế, Ủy ban xã  đã làm việc với phòng kinh tế TP. Kon Tum để được hỗ trợ về vật chất, tinh thần cho những hộ làm bánh tráng”,  anh Hậu chia sẻ.

Giờ đây, không phải cứ về Bình Định mới có bánh tráng quê ngon, giòn, thơm. Chỉ cần đến Kon Tum, ghé về thăm làng bánh tráng của bà con Bình Định ở xã Vinh Quang cũng được thưởng thức những chiếc bánh mang hương vị và linh hồn xứ Nẫu.

 Yên Thanh

Theo Sparkling.vn