phunu8_news_0.png

You are here

10/02/2020 - 07:11

Cơn dịch mới do virus corona gây ra đã đẩy cả tỉ người phải kè kè chiếc khẩu trang trên mặt mỗi khi ra ngoài, trong khi WHO cho biết nhu cầu về khẩu trang đã tăng gấp 100 lần. Thế nhưng các chuyên gia y tế lại đang chia rẽ khi bàn về hiệu quả của chúng. Nghĩa là cần dự phóng trong tương lai thế nào cho một chiếc khẩu trang hoàn hảo để phòng và chống dịch bệnh?

Khi số người chết vì dịch corona mới tăng lên đều đặn mỗi ngày, các khu vực Đông Á như Đài Loan, Hồng Kông đã đẩy mạnh sản xuất mặt nạ phẫu thuật (y tế) để đáp ứng nhu cầu. Tại thành phố Vũ Hán, Trung Quốc, trung tâm ổ dịch, phải đeo một chiếc khẩu trang là điều bắt buộc ở nơi công cộng, Báo cáo mới nhất cho thấy trong các cửa hàng ở Nhật Bản và Hàn Quốc, mặt hàng này đã được bán hết sạch.

Phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-1-hinh-anh 4

Việc đeo khẩu trang ở những khu vực có nguy cơ nhiễm dịch cao được kỳ vọng là ít nhất sẽ làm chậm sự lây lan của bệnh, nhưng thực sự chúng hữu ích ra sao vẫn còn khá mông lung. Raina MacIntyre, nữ giáo sư về an toàn sinh học toàn cầu thuộc Đại học New South Wales, khi xem xét tra cứu tư liệu về các giao thức đối phó với nhiều loại bệnh truyền nhiễm, và đã tìm thấy điều bà muốn biết. Theo MacIntyre, có hai cách virus có thể lây lan qua đường hô hấp. Một là ho hoặc hắt hơi bắn ra những giọt nước bọt, hai tác động mà ai cũng cảm thấy rất rõ khi  người ta trò chuyện với nhau phải mặt đối mặt. Chúng mau chóng rơi xuống đấy, nhưng nếu trúng bạn, bạn có thể bị nhiễm. Trong chế độ kiểm soát nhiễm trùng bệnh viện, mọi người được khuyến cáo, để an toàn tránh lây bệnh nên đứng cách bệnh nhân từ một đến hai mét khi giao tiếp. Thật ra điều này không mới, đã có trong dữ liệu y sinh từ những năm 1940. Nhưng hồi ấy nghiên cứu chỉ đưa ra khoảng cách mà các giọt nước bọt lớn bắn ra xa chừng hai mét, còn bây giờ, đã có khảo sát cho thấy khoảng cách ấy có thể đến... 6m!

Phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-1-hinh-anh 6

Cách thứ hai mà virus lây lan qua đường hô hấp là thông qua các hạt nhỏ li ti trong không khí, còn được gọi là aerosol (khí dung). Cũng theo tiến sĩ MacIntyre, chúng xuất phát từ sâu trong phổi chứ không phải từ cổ họng hay mũi, và những phân tử siêu nhỏ chứa virus này thậm chí có thể thoát ra khi ta thở bình thường. Chúng có xu hướng lơ lửng lâu trong không khí hơn, “ngao du” xa hơn những giọt nước bọt lớn mà ta không thể thấy hay phát giác ra. Trong một số nghiên cứu bệnh cúm ở các khoa cấp cứu, từng có trường hợp 3 tiếng đồng hồ sau khi bệnh nhân bị cúm rời đi mà virus vẫn còn tồn tại trong không khí. Còn ở một tòa nhà chung cư tại Hồng Kông, trong đợt bùng phát hội chứng hô hấp cấp tính nghiêm trọng (SARS) năm 2003, nhiều con virus còn ẩn cả trong phân người. Do hệ thống dội nước nhà vệ sinh bị sự cố, nên khi sục bồn cầu, khí thâm nhập qua hệ máy điều hòa và cửa sổ, mang theo virus vào các tầng khác trong công trình cũng như tòa nhà bên cạnh.

Phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-1-hinh-anh 7

Tuy nhiên, chuyên gia MacIntyre cũng cảnh báo thêm, ngay cả giọt nước bọt lớn hơn, trong quỹ đạo từ miệng bắn ra, chúng cũng bắt đầu giảm kích thước vì bay hơi, rồi kết thúc bằng những hạt li ti trong không khí. Như thế, mặt nạ y tế chỉ nhằm mục đích giúp bảo vệ chống lại các giọt lớn. Chúng không thuần được thiết kế để bảo vệ bản thân người đeo khỏi vi trùng, vi khuẩn mà là che chắn an toàn cho vết thương hở của một bệnh nhân trên bàn mổ. Thế mà, ngay cả các nghiên cứu liệu khẩu trang bảo vệ bệnh nhân đầy đủ theo cách “che chắn vết thương” cũng chưa chắc hoàn toàn chứng minh là hiệu quả. Hơn nữa, quy cách mặt nạ phẫu thuật không được ấn định rõ ràng. Bất cứ ai cũng có thể bán bất cứ thứ gì rồi “phán” cho nó cái tên “mặt nạ y tế, mặt nạ phẫu thuật”. Mức độ lọc của vật liệu đã chẳng rõ tiêu chuẩn rồi chứ đừng nói đến việc lọc được cả khí dung, tức các hạt trong không khí.

Minh Trung (Còn tiếp)

(Tổng hợp)

Tin mới trong ngày