phunu8_news_0.png

You are here

16/02/2018 - 06:03

Ngày Tết có nhiều thứ gợi cảm xúc, từ hoa mai, hoa đào đến không khí sắm sửa và người người chuẩn bị trẩy đường về quê. Thế nhưng, có lẽ không thứ gì khiến lòng ta rộn ràng xôn xao cho bằng những giai điệu Xuân vang vang, những bài hát đã trụ lại được trong lòng người qua bao biến đổi thời gian.

Trong lịch sử âm nhạc Việt hơn 80 năm qua có vô số những bài hát được sáng tác nhân dịp Xuân về Tết đến. Chúng cứ xuất hiện rồi bị lớp bài ra đời sau thay thế, đẩy đi. Một số rơi vào quên lãng, nhưng lại có những bản nhạc cứ được người ta chọn nghe và cất tiếng hát qua nhiều thế hệ. Do đó, những bản nhạc Xuân trụ lại được trong lòng người hóa ra không nhiều. Còn tại sao chúng được ưa thích so với “đám đông” còn lại xem ra cũng khó lý giải. Có lẽ trong mỗi lời ca tiếng nhạc ấy có thứ gì đó khiến các giới mộ điệu già trẻ lớn bé đều “cảm” giống nhau.

phunu8-tet-den-nghi-ve-nhac-xuan-hinh-anh 4

  

Xuân đến, Tết về, có khi là vui với người này nhưng lại là thời điểm “nặng lòng” với người kia. May ra chỉ có một điểm chung, dường như đến từ một truyền thống khó lý giải gần như mầu nhiệm, là dù trong cảnh ngộ nào, vào ngày Xuân con người ta vẫn cứ mơ hồ cảm thấy được một niềm hy vọng nào đấy. Đó là ước mơ mọc mầm trong từng lớp tâm hồn, là kỳ vọng rằng đời sẽ khấm khá, tốt đẹp hơn khi bước sang một năm mới. Thế nên, những bản nhạc Xuân nay đang được cho là “sống mãi với thời gian” bao gồm đủ các cung bậc cảm xúc. Có những giai điệu thật vui tươi rộn rã. Lại có những bài phảng phất đủ nỗi sầu, từ xa vắng đến ray rứt, từ hoàn cảnh cuộc nội chiến nước nhà dài 30 năm đến niềm hy vọng hòa bình, đoàn tụ.

Khi truy tìm lại bản nhạc Xuân ra đời đầu tiên trong tân nhạc Việt đôi khi sẽ có một vài tranh luận trái chiều. Tuy nhiên, nếu căn cứ vào những bài đã “đi cùng năm tháng”, dường như ca khúc Bản đàn Xuân của nhạc sĩ Lê Thương viết năm 1939 được xem là bài ca Xuân sớm nhất. Trong danh mục nhạc gồm 512 bài của nhà xuất bản Tinh Hoa ngày ấy, có đến 43 bài nhạc Xuân với bài Bến Xuân xanh của Dương Thiệu Tước hay Xuân và tuổi trẻ của La Hối thuộc nhóm được cho là tiên phong.

phunu8-tet-den-nghi-ve-nhac-xuan-hinh-anh 5

Lại có một số ca khúc “rặt” Xuân, “thuần” Tết nhưng tựa đề không có chữ Xuân mà vẫn làm lay động lòng người. Trong đó có thể kể Cung đàn xưa của Văn Cao, Mộng lành của cặp Hoàng Trọng – Hồ Đình Phương, và nhất là Ly rượu mừng của Phạm Đình Chương. Trong khi Tết năm nào bài Xuân và tuổi trẻ của La Hối cũng đuợc liên tục phát đi trên các đài phát thanh, trên cả nước trước năm 54, và ở miền Nam sau năm 54 cho đến năm 74, thì ở trong Nam trước năm 75, dường như ngày Tết mà không có bài Ly rượu mừng có vẻ như Tết chưa đủ. Giai điệu valse và lời bài hát hòa quyện nhắc nhở không khí Tết có cả cung buồn lẫn cung vui khiến bài ca này được trụ lâu.

Trong các ca khúc Xuân ở Việt Nam, nhạc sĩ Phạm Duy là người có nhiều sáng tác hơn cả. Một mình ông đã làm chủ 12 bài hát Xuân phổ biến cho đến tận nay như Bến Xuân, Xuân ca… Bên cạnh nội lực của Phạm Duy, những cái tên làm nên thế giới nhạc Xuân của nước ta còn có các lão làng Phạm Đình Chương, Dương Thiệu Tước, Hòang Trọng, Nguyễn Văn Đông hay Lê Dinh và Minh Kỳ.

phunu8-tet-den-nghi-ve-nhac-xuan-hinh-anh 6

Thời chiến là giai đoạn truyền cảm hứng cho các nhạc sĩ hai miền, nhất là miền Nam, sáng tác được khá nhiều nhạc Xuân hay. Cứ cảm nhận sức sống của bài Xuân này con không về của Trịnh Lâm Ngân cho tới tận ngày nay mới thấy chiến tranh tạo cảm xúc đủ thất tình, lục dục đến thế nào trong lòng người. Những cái tên như Trần Thiện Thanh, Nhật Ngân, Vũ Thành An, Từ Công Phụng, Quốc Dũng… đã mang lại cho tâm hồn nhiều người những hương vị Xuân bồi hồi lẫn day dứt. Các nhạc sĩ miền Bắc như Văn Cao với Mùa Xuân đầu tiên, Trần Chung với Em ơi mùa Xuân đến rồi đó hay Trần Hoàn với Tình ca mùa Xưân lại phả vào cuộc sống những hương vị mùa Xuân tràn trề hy vọng trước cuộc sống mới.

Cho đến nay, khi nhìn lại rừng nhạc Xuân đất Việt gần thế kỷ qua, ai cũng đều nhất trí một điều, không phải nhạc sĩ nào cũng có thể viết ra được những ca khúc Xuân hay và đẹp. Nó dường như phải hội tụ đủ các yếu tố, từ khí thiêng của đất nước, hồn thiêng của dân tộc, sự lãng mạn và sức quyến rũ thầm kín của con người lẫn thấm đượm tâm tư của từng tâm hồn sống trong cái xã hội của đúng thời ký đó. Muốn tồn tại lâu dài, một ca khúc Xuân phải gợi cảm xúc cả trong giai điệu lẫn lời bài hát, mà điều ấy lại là không dễ.

Khăn Choàng Xanh

(Tổng hợp)

Tin mới trong ngày