phunu8_news_0.png

You are here

27/05/2015 - 10:04

Tuy người ta ít nghĩ đến việc kỷ niệm ngày ra đời của trò Bingo, nhưng thực sự nó đã và đang đem lại niềm vui, sự hồi hộp và cả may mắn cho hằng tỷ người bình dân gần chín thập niên qua

“Kìa ra con mấy?Con 7 về đây

7 lia thia tham mồi câu dính là bảy mươi chín”

Phụ Nữ 8 Thế giới kỳ thú:  Từ Bingo đến Lô-Tô! 2

Những câu rao số dí dỏm, dân dã theo nhịp vè ở các hội làng ngày lễ Tết đã làm sinh động từng khu lều lán. Người ta ngồi trên vài hàng ghế, chăm chú cầm phấn nghe, chờ đánh dấu các con số trùng từ 1 đến 99 trên tấm giấy nhiều ô màu. Một cô nông dân vụt đứng lên dơ cao “bài” hô “Tới!”, khuôn mặt rạng rỡ hân hoan. Không khí trò lô-tô như thế còn ngự ngay ở  những đêm đầu năm trong mái ấm gia đình. Khi lớp thanh niên ra ngoài dung dẻ chơi xuân đêm, bậc lão niên mắt còn tỏ, các bà các chị và lũ trẻ tú tụ bên chiếu để nghe hô số chân chất mộc mạc, chẳng văn vẻ như ngoài hội làng. Thay vì phấn có thể là những hạt dưa đỏ thắm hay cây kẹo ngày xuân được dùng đánh dấu số trúng. Và thay câu “Tới” vang vọng đình làng sẽ là tiếng “Kinh!” thật vang khiến kẻ vui người tiếc.

Phụ Nữ 8 Thế giới kỳ thú:  Từ Bingo đến Lô-Tô! 3

Cũng là một phát minh

Trò Bingo đã rảo quanh thế giới rồi len lỏi đến Việt Nam như vậy từ năm nào chẳng rõ. Riêng người Mỹ đã được nghe tiếng hô thắng lợi “beano” từ hội làng ở Atlanta, Georgia một ngày đầu tháng 12 năm 1929. Đến tận lúc đó, Bingo mới chỉ là một thứ trò chơi dịp hội chợ, mang hơi hướng tiếp thị sản phẩm thực sự. Trong mỗi hộp xì gà sẽ có một tấm giấy ghi từng hàng số ngẫu nhiên. Người chơi sẽ đánh dấu các số xướng trúng bằng hạt đậu (bean). Ai lấp đậu kín đủ một dãy số ngang trước sẽ thắng cuộc. Họ phải dơ bài lên hô to “Beano!” để nhận được giải thưởng là một búp bê Kewpie. Người ta không biết hãng thuốc lá đã bán ra được bao nhiêu hàng nhờ trò này. Chỉ biết rằng, vì một gã rậm râu vừa ngậm xì gà vừa hét “Beano” mà nhà thương gia kinh doanh đồ chơi người New York, Edwin S. Lowe, đã nghe ra là “Bingo” rồi đặt chết tên cho trò này từ đó. Vì thấy có nhiều người trúng một lúc nên sau này khi kinh doanh Bingo, Edwin phải thuê cả giáo sư toán đại học Columbia, Carl Leffler, giúp gia tăng lượng kết hợp các con số với nhau trong mỗi lá bài. Năm 1930, Leffler đã nghĩ ra 6.000 kiểu kết hợp dãy số khác nhau để không bài nào trùng nhau. Và không biết ông thày này động não đến cỡ nào mà đã … phát điên!   

Phụ Nữ 8 Thế giới kỳ thú:  Từ Bingo đến Lô-Tô! 4

Đó là những mốc thời gian người ta biết rõ và đích xác về tuổi đời của Bingo. Thế nhưng cứ theo cách chơi và “đạo cụ” thì xem ra người Ý đã rành trò này từ cách đây … hơn 5 thế kỷ. Những năm 1530, loại trò chờ số mang tên "Lo Giuoco del Lotto D'Italia" đã hiện diện trong giới bình dân vào mỗi thứ bảy, và còn tồn tại đến tận bây giờ. Năm 1770 nó du nhập vào Pháp với tên gọi “Le Lotto” nhưng lại chỉ dành cho giới thượng lưu. Có lẽ chính con cháu xứ gà trống Gauloise đã đưa Le Lotto đến Việt nam, để bây giờ, vào những ngày Tết người ta nghe các bà các cô rủ nhau “Làm vài ván lô-tô chứ?”. Trẻ con Đức hóa ra lại là giới mê Bingo nhất thế giới chứ không phải là phụ nữ như tại hầu hết các quốc gia khác. Nguyên do là khi đến Đức những năm 1800, lô-tô kiểu Ý bỗng biến thành một công cụ “chơi mà học”. Nó giúp các cô cậu tú nhỏ học toán, đánh vần và môn sử khi chỉ cần thay thế các con số bằng hình ảnh hay mẫu tự.

Đơn giản cách chơi, gọn nhẹ đạo cụ mà Bingo lại phát triển nhanh và rộng khắp, qua mặt nhiều môn chơi hay cờ khác là vì sao? Hơi kỳ khôi là câu trả lời lại nằm ở… tôn giáo. Đầu năm 1940, cha xứ một giáo họ ở Pennsylvania vận động với Lowe tổ chức chơi Bingo để gây quỹ nhà thờ. Và khi những tấm giấy có số xuất hiện công khai ngay cả trong thánh đường sau giờ kinh thì Bingo đã lan nhanh với vận tốc cực đại. Tính từ năm 1934, ước lượng mỗi tuần riêng ở Mỹ đã có 10.000 ván Bingo được tổ chức và 360 triệu USD được chi ra chơi trò này mỗi tháng. Bingo đúng là phát minh mà chẳng ai được cấp bằng chính thức!

Phụ Nữ 8 Thế giới kỳ thú:  Từ Bingo đến Lô-Tô! 5

Tiền thân của xổ số

Edwin S. Lowe không là nhà sáng chế nhưng lại gầy dựng được thương hiệu Bingo qua tài nhạy bén kinh doanh đồ chơi của mình, sản nghiệp ông khởi đi chỉ bằng 1.000 USD tiền vốn và 2 nhân công. Chính lúc cơ sở đồ chơi sa sút, Bingo đã lóe sáng trong đầu Lowe, vực dậy cả một cơ nghiệp lớn. Tiếng hô nhầm lẫn từ “Beano” sang “Bingo” chàng Lowe nghe đựợc từ đám đông túm tụm lề đường thực sự là “trái táo Newton” giúp ông khai thác mạch tiền từ khách mê chơi, bắt đầu từ những hội chợ làng. Với giá 1 USD cho bộ bài 12 tấm do chính cơ xưởng Lowe chế tác rồi điều hành nhà cái, công ty đồ chơi của ông bắt đầu phất lên. Đã xuất hiện đối thủ nhái trò và Lowe phải trả họ mỗi năm 1 USD để “bảo vệ bản quyền thương hiệu Bingo”, khởi động một lệ chưa thành văn so với bây giờ. Các tấm giấy cứng có ô dọc ô ngang mang những hàng số cách quãng ấy cũng trở thành một thứ hàng hóa mới của công ty đồ chơi Edwin S. Lowe. Số tiền Lowe khôn ngoan đầu tư vào chất xám bộ não của giáo sư Carl Leffler không nhỏ, đến 600.000 USD để có 6.000 tấm Bingo, không lá nào trùng số nhau (xác suất 1/1.474.200), dù khoét mất cả một gia tài vốn nhưng món lợi thu vào thật kếch xù vì chẳng còn đối thủ nào vượt mặt. Từ năm 1934 lượng người chơi tăng vũ bão. Công ty của Lowe phải thuê hằng ngàn nhân công in 64 máy suốt 24 tiếng/ ngày mới đủ đáp ứng. Ván Bingo lịch sử tập trung một lúc 60.000 người ở Teaneck Armory, New York cuối năm ấy là một sự kiện kích đẩy Bingo ra toàn cầu.

Phụ Nữ 8 Thế giới kỳ thú:  Từ Bingo đến Lô-Tô! 6

Đến nay đã có quá nhiều biến tấu từ Bingo gốc. Giải sổ xố ở từng quốc gia là những hình thức còn giữ được, hoặc toàn bộ hoặc cắt xén, từ những nét căn bản của trò Bingo. Riêng tại Mỹ, những cơ sở từ thiện và nhà thờ thường được luật pháp ủng họ cho tổ chức để gây quỹ. Có bang “chơi” mỗi ngày, nơi khác theo chu kỳ tuần, tháng hay quý. Giải thưởng dần cũng phình to thành cả một gia tài thực sự. Các tấm vé Bingo hay Lotto nay được phân phối bán ở tất cả những dịch vụ công cộng, phần lớn để “phục vụ” giới chăm đi shopping, tức quý bà quý cô (2,5 triệu người chơi thường xuyên). Khi Bingo được “đánh” qua cả mạng Internet trực tuyến bằng chuyển khoản thì xem như không còn biên giới nào khoanh vùng nổi thứ trò may mắn này nữa. Mang bản chất xã hội và cộng động, Bingo hay Lô-tô nay cũng đã thành thứ “di sản văn hóa” thế giới không chính thức rồi.

                                                            MINH TRUNG

Tin mới trong ngày