phunu8_news_0.png

You are here

17/02/2018 - 00:02

Hình ảnh bàn thờ gia tiên ngày Tết chính là một trong những nét văn hóa truyền thống góp phần bảo tồn di sản tinh thần và đạo đức trong đời sống dân Việt.

Thiết kế nội thất ngôi nhà thay đổi trong xã hội hiện đại cũng khiến điểm nhấn tế tự tại gia này có những nét mới, nhưng vẫn chứa các điều căn bản lưu truyền từ thời ông cha.

phunu8-ban-tho-gia-tien-ngay-tet-xua-nay-hinh-anh 4

Tết đến Xuân về, cũng như vào những dịp giỗ kỵ ông bà, tổ tiên, cưới, hỏi cho trẻ, dù sống nơi đâu con cháu cũng cố sắp xếp để về quây quần đoàn tụ tại nhà tổ bố mẹ, nơi không thể thiếu bàn thờ gia tiên. Đây là điểm nhấn chính trong nghi thức thờ cúng, nơi mọi người, từ lớn đến bé tề chỉnh, nghiêm trang hướng tâm linh cúng lạy, ghi nhận công ơn sinh thành của nhiều thế hệ.

Thứ tín ngưỡng lâu đời này là chuẩn góp phần tạo thêm giá trị nhân văn, đạo đức gia truyền, bảo tồn và phát huy bản sắc của mỗi gia tộc, hình thành nên bản sắc của cả một dân tộc. Trong bản chất, việc thờ cúng tổ tiên có mục đích mách bảo con cháu giữ gìn đạo lý, nề nếp gia phong, sống tình nghĩa thủy chung, tu thân và hướng thiện để yêu đồng loại và sâu nặng cội nguồn hơn.

Vùng miền khác biệt tạo ra những mẫu bàn thờ riêng

Từ tư liệu nghiên cứu của những chuyên gia văn hóa, chỉ trong vòng 30 năm, từ 1890 - 1920, ở Nam Bộ đã có ba kiểu bàn thờ tổ tiên khác nhau. Ban đầu là mô hình du nhập từ miền Trung vào Nam Bộ bao gồm 4 chân, bàn nghi ở giữa, có lư nhang và bộ chưng đèn, còn phía trong bàn thờ đặt giường thờ. Kiểu bàn thờ đủ lệ bộ này được đoán là xuất hiện ở đất phương Nam những năm 1890, lúc làng quê chưa đô thị hóa, chưa tiếp cận văn hóa phương Tây.

phunu8-ban-tho-gia-tien-ngay-tet-xua-nay-hinh-anh 5

Đến những năm 1910, bàn thở đã nhỏ gọn hơn, được thợ từ Bắc vào chạm trổ cẩn xà cừ cho các hoa văn chữ Hán. Cạnh bàn thờ có điểm tranh vẽ trên kính, mô tả ước vọng về một cuộc sống ấm no, thịnh vượng, thái bình, hoặc minh họa các biểu tượng chân, thiện, mỹ theo Đông phương. Khi nền kinh tế thị trường thâm nhập, một số vùng làng quê biến thành thị tứ, đèn nến sáp được thay bằng đèn dầu hỏa, đồng thời không gian thờ phụng cũng thu hẹp lại, chỉ còn 2,3 m². Với sự co rút của diện tích phố xá hiện đại, bàn thờ, giường thờ biến thành tủ thờ cách tân theo phong cách nội thất Pháp. Đặc biệt hai cánh cửa tủ phía trước vẫn là cửa, nhưng lại chẳng bao giờ được mở để chứa đồ, mà chỉ mở cửa hông hai bên, một hành vi giữ gìn ý tứ và là cử chỉ tôn kính tổ tiên. Bên trong tủ thờ chỉ đặt để ngăn nắp những nhang đèn, hoa quả, bình tách, chai rượu quý, các giấy tờ hành chánh, hộ tịch, gia phả, di cảo điền thổ...

Từ bàn thờ đúc vĩnh cửu đến phòng thờ

Ngày nay, nhiều căn nhà được xây dựng khang trang rộng lớn trên mảnh đất bề thế, thế hệ con cháu hiện đại có khi dành hẳn một phòng tĩnh lặng trên tầng cao nhất để thờ cúng tổ tiên, hoặc đúc vĩnh cửu một bàn thờ bằng bê tông chắc chắn, có khi lát cả gạch men cao cấp bóng sạch hay đặt mặt kính dày năm, bảy ly ở gian chính điện.

phunu8-ban-tho-gia-tien-ngay-tet-xua-nay-hinh-anh 6

Có bàn thờ đúc bề ngang dài đến ba thước đụng cả hai đầu vách tả hữu. Mặt bàn thờ nhìn ra tiền diện có nhiều cửa, phía dưới là ngăn hộc tủ đựng lễ vật và tài sản quý giá trong nhà. Nơi đây, khi Tết đến Xuân về chắc chắn không thiếu hàng chữ Mừng Năm Mới nhũ kim lấp lánh trên giấy đỏ.

Bàn thờ đúc bệ thiết kế theo đẳng cấp, nhiều ngăn, nhiều tầng để thờ phụng người quá cố, từ nhỏ ở tầng thấp đến các bậc ông sơ, ông cố ở tầng cao dần lên. Ngày giỗ, rằm, Tết, nơi bề mặt sẽ được dọn cúng mâm cao cỗ đầy, là các món nấu nướng gia truyền, sản phẩm nông nghiệp theo truyền thống ''dĩ nông vi bản'' từ sức lao động cần cù, đợi con cháu mọi nơi về tề tựu đông đủ lễ bái rồi cùng hưởng lộc với ông bà. Thời nay người Việt còn dâng cúng nhiều loại rượu bia, bánh hộp, những loại thực phẩm chất lượng thời công nghiệp chế biến cầu kỳ, tân tiến.

phunu8-ban-tho-gia-tien-ngay-tet-xua-nay-hinh-anh 7

Dù thời nào bàn thờ gia tiên cũng được thiết kế, kê đặt ở nơi cao quý tôn kính nhất trong nhà. Tại những gia tộc đông đúc, lễ giáo lẫn gia thế, bàn thờ lúc nào cũng được trang hoàng, gìn giữ lau chùi thật tươm tất bóng sạch, thậm chí có nhà hương đèn quanh năm sáng, với ý nghĩa cả đêm lẫn ngày các thế hệ dòng tộc luôn gắn liền với nhau qua tâm linh và ánh mắt. Ấy chính là nét văn hóa truyền thống góp phần bảo tồn di sản tinh thần và đạo đức trong đời sống dân ta lưu truyền tự ngàn xưa.

Khăn Choàng Xanh

Tin mới trong ngày