phunu8_news_0.png

You are here

30/08/2015 - 08:15

Khi bạn yêu một người nào đó, một nơi chốn nào đó, có thể bạn lý giải được vì sao bạn yêu người ấy, yêu nơi ấy. Nhưng riêng tôi thì không lý giải được vì sao tôi yêu Luang Prabang. Và tình yêu thôi thúc tôi quay lại nơi này sớm nhất có thể.

Là nơi thấy lòng mình chùng xuống.
Là nơi thấy thời gian ngừng lại.
Là nơi không gian dịu dàng trầm mặc cũ xưa.

Là Luang Prabang, là cố đô cổ kính của Lào, là nét gì đó giống Huế và Hội An cộng lại, nhưng không phải là Huế và Hội An.

Là nơi thầm hứa sẽ quay trở lại, và đã quay trở lại được một lần rồi. Những dòng chữ này là ký ức của hai lần đến Luang Prabang, một lần đi từ Vientaine, và một lần xuôi dòng Mekong từ vùng đất Tam giác vàng.

Khi vừa đặt chân đến Luang Prabang, cố đô của nước Lào hồi tháng 7 năm ngoái, lập tức tôi đã hiểu rằng tôi cần trở lại nơi này. Chỉ vì đã yêu Luang Prabang từ ánh mắt nhìn đầu tiên.

Khi bạn yêu một người nào đó, một nơi chốn nào đó, có thể bạn lý giải được vì sao bạn yêu người ấy, yêu nơi ấy. Nhưng riêng tôi thì không lý giải được vì sao tôi yêu Luang Prabang. Và tình yêu thôi thúc tôi quay lại nơi này sớm nhất có thể. Tôi đã nghĩ đến một chuyến bay từ Sài Gòn Vientaine, rồi từ Vientaine đến Luang Prabang vào một ngày cuối tuần. Nhưng rồi đầu xuân, tôi đã chọn một hành trình đường bộ bằng ô tô, xa hơn, vòng vèo hơn với suy nghĩ rằng: đường nào rồi cũng đến Luang Prabang, đi đường bộ để còn được ngắm nhìn. Từ Vientaine đến Luang Prabang hơn 400km, nghe nói đi máy bay nội địa mất khoảng 40 phút. Ở lần đi trước đó, tôi đi theo một hành trình đường thủy khoảng 300km trên dòng Mekong giống như một đoạn trong bộ phim tài liệu "Mekong ký sự". Nhưng đó lại thuộc về một chuyến đi khác, một câu chuyện khác.

Có thể tôi yêu Luang Prabang vì sự trầm mặc dịu dàng của nó.

Có thể tôi yêu Luang Prabang vì những sắc vàng rực rỡ của nó.

Luang Prabang có nghĩa là Phật Vàng Lớn. Thời đất nước Lan Xang (đất nước Triệu Voi, vốn là tên cũ của Lào) hùng mạnh, Luang Prabang đã từng là một kinh đô vàng son trong thời gian từ năm 1353 cho đến năm 1946, và cả giai đoạn sau này cho đến năm 1975.

Vẫn còn hoàng cung, nay trở thành bảo tàng quốc gia, là một ngôi dinh thự rộng lớn xây theo kiểu Pháp pha trộn với những hoa văn đặc trưng Lào.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG   3

Lối kiến trúc vườn cũng theo kiểu Pháp, tòa nhà nằm gọn giữa một khu vườn rộng mênh mông, với những hàng cây chạy dài và những thảm cỏ xanh tươi. Thời gian đã tàn phá hết những đền đài cung điện cũ, chỉ còn lại một hoàng cung "tân thời" nhưng vẫn duyên dáng, tao nhã. Tiếc là không được quay phim chụp ảnh trong lâu đài này.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG   4

Vào hoàng cung phải cởi giày dép để ngoài cửa. Bên trong có rất nhiều phòng, và trưng bày nhiều pho tượng cổ, nhiều trống đồng. Ngắm thật kỹ xem có giống trống đồng Việt Nam không. Hoa văn thì không khác nhiều, vẫn khắc hình chim muông, thú vật, nhưng theo hình ảnh trong lâu đài thì trống Lào được treo lên để đánh. Hoàng cung còn lưu giữ khá nhiều những món quà lưu niệm của các quốc gia tặng cho các vị vua Lào trong thế kỷ XX.

Trong khuôn viên hoàng cung là một mái chùa sắc vàng lộng lẫy.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG  5

Phía bên kia là pho tượng của vua Sisavang Vong, nghe nói của Nga đúc tặng. Mặt sau lưng pho tượng vẫn nhìn rõ những dòng tiếng Nga.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG  6

Có con thuyền bị khóa chặt trong một ngôi nhà. Tôi đưa tay vào trong khung cửa sắt để chụp tấm hình. Nghe bảo là thuyền rồng ngày xưa. Con thuyền nằm khô héo, có vẻ như đã không còn mơ về những dòng sông, dù Mekong đang ở rất gần.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG  7

Rời hoàng cung, thấy thời gian như dâu bể. Kinh đô năm xưa giờ khuất bóng nơi nào, chỉ còn lại những nét trầm mặc u hoài gợi nhớ về một quá khứ xa xôi. Đến ngay cả những ngôi nhà mới xây dựng vẫn có vẻ gì cổ kính thâm trầm.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG  8

Người ta bảo rằng Luang Prabang có khoảng gần 40 ngôi chùa cổ. Thật ra là nhiều hơn gấp đôi nhưng nhiều ngôi chùa đã bị tàn phá theo thời gian, nay không còn lại dấu tích. Luang Prabang với dân số vẻn vẹn hơn hai mươi ngàn người, với quy mô đô thị có lẽ còn nhỏ hơn cố đô Huế, nhưng đâu đâu cũng gặp bóng áo vàng. Luang Prabang được mệnh danh là trung tâm Phật giáo của đất nước Lào đã qua bao nhiêu năm tháng. Những nhà sư đi trên đường, dù là bước đi đơn lẻ trong tà áo rộng, hay đi thành từng đoàn, thì sắc áo vàng của họ vẫn nổi lên rực rỡ trên nền thâm trầm cổ kính của Luang Prabang. Nhiều nhà sư còn rất trẻ, chỉ khoảng chừng 13, 14 tuổi, nét mặt còn nguyên vẻ ngây thơ bầu bĩnh, nhưng ánh nhìn đã đượm vẻ trầm mặc, hiền từ.

Đến Luang Prabang, sáng sớm tinh mơ, thức dậy ra đường để ngắm các nhà sư xếp hàng chân trần, mang y bát đi khất thực. Phật giáo tiểu thừa (Theravada hay Phật giáo nguyên thủy) ảnh hưởng rất lớn trong cuộc sống đời thường và trong tinh thần người dân đất Lào. Sùng đạo, khoan dung, hiền hậu là những đức tính mà tôi luôn thấy ở những người bạn Lào quen biết.

Vô số máy ảnh, những nhóm khách du lịch đi theo để nhìn ngắm dường như không ảnh hưởng chút nào đến các nhà sư. Họ bình thản xếp hàng, chậm rãi bước đi, chậm rãi nhận bố thí, chậm rãi đọc lời cầu nguyện và rảy nước cầu phúc cho những tín đồ.

Họ bắt đầu đi từ khi trời còn tối mịt, chưa rõ mặt người

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG  9

Cho đến khi trời sáng

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG  10

Nhiều nhà sư còn rất nhỏ tuổi

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG  12

Tín đồ thì thành kính dâng cúng thức ăn.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG  13

Tôi mò tiến lại gần thì thấy chủ yếu là họ cúng xôi. Một vài vị khách Tây ba lô mua xôi từ những hàng gần đấy, quỳ xuống tập làm động tác bố thí cho các nhà sư. Có lẽ đã quá quen với cảnh này, họ vẫn bình thản nhận đồ ăn từ tay các vị khách phương xa.

Nhìn nét mặt sùng kính của những tín đồ, tự nhiên lại nhớ đến một câu của nhà ký hiệu học người Italia Umberto Eco trong bài viết “Niềm tin vào Chúa của con người ngày nay”: "Con người là một loại động vật có tín ngưỡng. Về mặt tâm lý, con người thật khó lòng tồn tại trên cuộc đời này mà thiếu đi niềm tin và hy vọng nhờ tôn giáo mang lại... Tôn giáo có vai trò đưa lại cho chúng ta chỗ dựa mà tiền bạc không thể đưa đến. Tôn giáo là một hệ thống những niềm tin chứng minh sự tồn tại của con người trước cái chết mang ý nghĩa diệt vong."

Tôi thấy gần gũi với Phật giáo tiểu thừa, không chút ngỡ ngàng xa cách. Ngày trước tôi thường không hay đi chùa. Tôi sợ sự ồn ào đông đúc của những ngôi chùa Bắc Tông trên đất Sài Gòn. Những ngôi chùa đất Bắc thu hút tôi bằng vẻ thâm nghiêm cổ kính nhưng tôi lại ngại ngần khi nhìn thấy hàng hàng lớp lớp những đồng tiền lẻ rải khắp nơi. Tôi cũng e ngại những ngôi chùa của người Việt nơi đất khách, vẫn có gì đó xa lạ, không thật gần gũi thân quen. Nhưng bây giờ, sau nhiều biến cố, lại muốn tìm đến cửa Phật để thoát muộn phiền.

Tôi thấy an lòng, tịnh tâm khi đến những ngôi chùa tiểu thừa. Bình yên, quá đỗi bình yên. Bỏ hết mọi âu lo, nhìn ngắm những pho tượng Phật, những nét điêu khắc tinh xảo, và đôi khi chán nhìn ngắm thì ngồi bệt đâu đó trên bậc thềm, khép hờ mắt lại, không suy nghĩ gì, vô ưu. Mấy ngàn năm trước, khi chia thành hai tông phái tiểu thừa và đại thừa, hình như những nét thô sơ, chất phác của thời kỳ Phật giáo nguyên thủy đã ở lại với tiểu thừa, hình như sự bình lặng, không can dự vào đời sống thế tục cũng đã chọn ở lại với tiểu thừa.

Tôi đã đến được vài ngôi chùa ở Luang Prabang. Ấn tượng nhất là chùa Wat Xieng Thong sơn son thiếp vàng rực rỡ, ánh lên dưới nắng chiều.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 14

Trong tiếng Lào "Wat" có nghĩa là chùa. Wat Xieng Thong nghe bảo là "Chùa Cây Vàng", nhưng có nhà sư bảo tôi là nó còn mang nghĩa khác: Chùa Thành phố vàng. Đây là ngôi chùa quan trọng nhất ở Luang Prabang, không hẳn vì nó cổ kính (được vua Setthathilat, trị vì trong khoảng thời gian 1548-1571, xây dựng năm 1560); mà vì nó còn mang tính chất một tu viện hoàng gia, có chỗ ở, chỗ dạy học cho những người tu tập. Một ngôi chùa của hoàng gia xây, dành cho những nhân vật hoàng gia tu hành, như theo thời gian, đã bị bình dân hóa đi, nhưng dấu vết vàng son lộng lẫy một thời hãy còn.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 15

Không nhiều người đi tu trọn đời, có thể họ chỉ tu một vài năm và sau đó hoàn tục. Vài vị sư kể với tôi rằng họ xem quãng đời đi tu là để báo hiếu cha mẹ, để học hỏi tri thức. Tôi thích triết lý tu hành "tự nhiên như nhiên" ấy. Phật dạy không chấp, tu bằng con đường nào rồi cũng thành chính quả, miễn là lòng ngộ, tâm an.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 16

Các nhà sư trò chuyện rất thoải mái, không có vẻ gì xa cách, và nói tiếng Anh khá thông thạo. Một số vị sư lớn tuổi còn biết đôi chút tiếng Việt, có vẻ thiện cảm khi biết tôi là người Việt Nam. Họ bảo, du khách Việt Nam ít đến Luang Prabang. Quả thật, ở đây tôi gặp chủ yếu là khách Tây, đặc biệt là rất nhiều người Pháp lớn tuổi. Họ đến đây tìm một phong vị phương Đông xa xôi quyến rũ, tìm những điều đã được lưu giữ, đề cập đến nhiều tại Viễn Đông Bác Cổ, hay là đơn giản chỉ là bắt chước Marcel Proust "đi tìm thời gian đã mất", đi tìm dấu vết của một thời thuộc địa xưa xa.

Khuôn viên của chùa Wat Xieng Thong khá rộng rãi với một ngôi chùa chính, một chùa nhỏ, một tháp treo trống và nhiều tháp nhỏ cũ kỹ nằm rải rác, khoảng sân thì rộng mênh mộng.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 17

Chùa chính lộng lẫy với những bức tranh tường kỳ thú, cực kỳ tinh xảo, theo kiểu ghép mảnh kể về những sự tích nhà Phật. Tôi nghĩ đến những bức bích họa Ấn Độ và thấy có sự giống nhau trong đường nét. Vẫn còn đó những dấu tích Ấn Độ trên những nẻo đường Đông Nam Á. Những tích truyện có lẽ là những jataka (truyện tiền thân Đức Phật), với đủ mọi loại nhân vật

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 18

Những pho tượng Phật với những đường cong dịu dàng như các vũ nữ.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 19

Pho tượng Phật này nằm trong gian chùa nhỏ, rất nổi tiếng vì đã từng bị lấy đưa sang Paris năm 1931, sau đó được đưa về Vientiane, và năm 1964 mới về lại Luang Prabang.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 20

Chùa Wat Xieng Thong nằm ở cuối đường Sakkarin, cổng chính ngó xuống đường Khem Thong, và thấp hơn nữa là dòng Mekong đang cuồn cuộn chảy, cũng là một bến thuyền. Từ bến thuyến này, tôi đã xuôi dòng Mekong một đoạn để ngắm hoàng hôn Luang Prabang.

Sau một hồi trả giá, tôi và mấy người bạn đồng hành lên một con thuyền lớn thong thả xuôi dòng. Người lái thuyền có lẽ quá quen với những vị khách đi bụi kiểu này, nhưng vẫn reo lên khi biết chúng tôi là người Việt Nam.

Thuyền chúng tôi đi giống như con thuyền này.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 21

Hoàng hôn Mekong buồn và đẹp. Mấy ngàn năm trước, mấy trăm năm trước sông hẳn cũng như thế này, chỉ có con người là khác. Sông nước hoàng hôn bao giờ cũng khiến người ta nhớ nhà, kiểu như Thôi Hiệu từng viết:

Nhật mộ hương quan hà xứ thị.

Yên ba giang thượng sử nhân sầu.

Tản Đà dịch:

Quê hương khuất bóng hoàng hôn

Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai.

Ở đây thì chẳng thể nào nhìn thấy Cửu Long. Cũng chẳng thể nào nhìn thấy quê tôi. Chỉ thấy duy nhất hoàng hôn.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 22

Chỉ thấy núi xa xa

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 23

Và những con thuyền xa xa

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 24

Có bờ cát làm gợi nhớ câu thơ của Xuân Diệu, dù đây là sông Mekong chứ không phải là biển xanh.

Bờ cát dài phẳng lặng

Soi ánh nắng pha lê.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 25

Cát của Mekong chắc cũng màu mỡ như phù sa Mekong, vì vậy mới có những cây xanh mọc lên trên cát.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 26

Nước sông Mekong thay đổi theo ánh mặt trời, lúc vàng tươi rực rỡ, gợi nhớ sắc áo các nhà sư, lúc u ám màu chiều.

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 27

Phụ Nữ 8 TRẦM MẶC LUANG PRABANG 28

Chuyến này đi trên đất Lào 8 ngày, đây là khoảnh khắc tôi nhớ nhà nhất, thấy đơn độc nhất.

Hà Vân

Nguồn: Tổng hợp

Tin mới trong ngày