phunu8_news_0.png

You are here

10/07/2015 - 10:40

Một ngày hè, tôi về An Giang, lên Châu Đốc và qua một chuyến phà để ghé thăm làng Chăm Châu Giang. Bên này sông là Châu Đốc ồn ào, bán buôn tấp nập, bên kia sông là bảy làng Chăm yên bình, nép mình dọc sông, cư dân chủ yếu sinh sống bằng nghề dệt. Châu Giang là một trong bảy làng Chăm ấy.

Phụ Nữ 8 Làng Chăm Châu Giang bên bờ sông Hậu 3

Châu Giang nằm ở huyện Phú Tân của tỉnh An Giang, chỉ cách Châu Đốc một con sông. Làng Chăm Châu Giang là nơi tập trung đông đảo người Chăm trên mảnh đất Nam Bộ. Khác xa với người Chăm ở miền Trung vốn theo đạo Bà Ni (Hồi giáo cũ) hoặc theo đạo Bà La Môn, người Chăm Châu Giang theo đạo Islam (Hồi giáo mới) với những tập tục nghiêm ngặt của Hồi giáo chính thống, phụ nữ quấn khăn trùm đầu… Tôi nghe nói một số thuyền nhân Việt Nam từng cư trú ở những trại tị nạn bên Indonesia, Malaysia, đã cải sang đạo Hồi, và khi quay trở về Việt Nam, họ không quay về quê hương bản quán, mà tìm đến vùng đất Châu Giang này sinh sống.

Một kiến trúc đặc trưng của người Chăm Nam Bộ là ngôi nhà sàn bằng gỗ theo hướng Đông – Tây. Nhà cất trên những hàng cột gỗ cao hai, ba mét. Khoảng dưới sàn nhà là để khung dệt hoặc là nơi sinh hoạt chung. Ngày nay người ta thường xây tường chứ không để trống trải như xưa nữa.

Phụ Nữ 8 Làng Chăm Châu Giang bên bờ sông Hậu 4

 Tuy cũng khởi đi từ duyên hải miền Trung, từ vùng Thánh địa Trà Kiệu - Mỹ Sơn, cùng nguồn gốc từ vương triều Champa, nhưng tập tục văn hóa người Chăm Hồi giáo An Giang đã khác người Chăm Bình Thuận, Ninh Thuận và quyện chặt với đặc điểm văn hóa sông nước miền Nam. Nhạc sĩ Trần Tiến khi đến vùng đất này đã cảm hứng viết bài hát “Tiếng trống Paranưng” với ca từ ngọt ngào, êm dịu:

Tôi yêu chiếc khăn Mat'ra

Vương trên trán em dịu êm

Tôi yêu tiếng ca Atidza

Mênh mang mênh mang biển sóng

Tôi yêu đóa hoa sớm mai

Vương trên trên áo em nhẹ rơi

Tôi yêu ánh trăng thiết tha

Bao la bao la biển lúa

 

Như nắng buông trên dòng Tiền Giang

Như gió reo trên dòng Hậu Giang

Như lời thương nhớ ai

Mà giọng hát xa vời.

Trang phục của người Chăm Châu Giang cũng có nét đặc trưng riêng. Đàn ông đội nón, trẻ thì đội nón đen, già thì đội nón trắng, quấn xà rông. Phụ nữ có chiếc khăn Mat’ra trùm đầu hoặc chiếc mũ bịt tóc rất duyên dáng, mặc áo dài kiểu Chăm.

Phụ Nữ 8 Làng Chăm Châu Giang bên bờ sông Hậu 5

Ghé vào một thánh đường Hồi giáo (Masjid). Thánh đường có biểu tượng mặt trời và vầng trăng khuyết, tượng trưng cho đạo Hồi, cửa và nóc hình vòm, màu chủ đạo là màu trắng. Hồi giáo không tôn thờ ngẫu tượng nên thánh đường không có một pho tượng nào. Tôi trùm khăn lên kín đầu để tỏ ý tôn trọng quy định của đạo Hồi.

Phụ Nữ 8 Làng Chăm Châu Giang bên bờ sông Hậu 6

Mỗi ngày người Chăm phải cầu nguyện 5 lần. Nếu bận rộn quá, không đến thánh đường được thì người Chăm phải trả lễ ở nhà cho đủ. Thánh đường không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn là nơi hội họp, dạy chữ cho trẻ nhỏ, đặc biệt ở đây họ dạy đọc kinh Koran bằng tiếng A Rập.

Phụ Nữ 8 Làng Chăm Châu Giang bên bờ sông Hậu 7

Phía sau thánh đường là nghĩa địa của người Chăm. Nghĩa địa đơn giản, vì quan niệm về cái chết của đạo Hồi cũng đơn giản.

Phụ Nữ 8 Làng Chăm Châu Giang bên bờ sông Hậu 8

Ghé tiếp vào một xưởng dệt. Đón tôi là những phụ nữ Chăm trung niên xởi lởi. Không thấy bóng dáng cô gái nào. Cô gái Chăm khi chưa lấy chồng thường ở trong nhà và hạn chế tiếp xúc với người lạ.

Khung cửi dệt của người Chăm là một dạng khung cửi lớn. Cho đến ngày nay, người Chăm vẫn dệt bằng khung cửi gỗ thủ công. Những người phụ nữ ngồi vào khung cửi dệt thử cho tôi thấy. Dưới bàn tay họ, những miếng vải có hoa văn độc đáo hiện ra. Họ không chỉ dệt vải mà còn dệt khăn đội đầu, mũ trùm tóc. Tôi thử trùm một chiếc khăn Mat’ra đội đầu rồi thử mũ trùm tóc, thấy mình bỗng khác lạ hơn ngày thường.

Phụ Nữ 8 Làng Chăm Châu Giang bên bờ sông Hậu 9

Phụ Nữ 8 Làng Chăm Châu Giang bên bờ sông Hậu 10

Chia tay làng Chăm Châu Giang, có chút bâng khuâng. Tồn tại như một cộng đồng Chăm vẫn giữ trong tâm hồn họ vẻ thẳm sâu ngàn đời của một dân tộc sống thiên về văn hóa nghệ thuật, có tài năng kiến trúc. Nhưng trong những ánh mắt buồn muôn thuở của những người Chăm mà tôi đã gặp, còn có gì đó u uẩn, nuối tiếc về một dĩ vãng vàng son, về một vương quốc bây giờ đã mất.

Hà Vân

Tin mới trong ngày