phunu8_news_0.png

You are here

11/02/2020 - 11:32

Chiếc khẩu trang tuy nho nhỏ giản đơn, nhưng vì nhiệm vụ của nó quá to lớn là ngăn chặn các loại virus quái ác, nên đã khiến nhiều đầu óc khoa học phải lao tâm khổ tứ trong công đoạn sáng tạo kỹ thuật thiết kế.

Liên quan đến công nghệ thiết kế khẩu trang y tế, Catherine Makison Booth, chuyên gia của Phòng thí nghiệm An toàn Sức khỏe Mỹ từng nổi tiếng với việc tạo ra mô hình nộm để phục vụ nghiên cứu mang tên “Chàng Larry nôn mửa”. Thực sự đây là một hệ thống nôn mửa mô phỏng với mục đích tìm hiểu về sự bùng phát dịch Norovirus năm 2013 và các bệnh nhiễm trùng khác liên quan đến nôn mửa. Larry có thể phóng chất lỏng gây nôn một cách ấn tượng như một con người thực, để từ đó cung cấp cho nhà nghiên cứu nhiều dữ liệu về vô số rủi ro ô nhiễm liên quan đến thao tác dọn dẹp tẩy trùng chất nôn thốc nôn tháo ra ngoài ấy. Công nghệ thiết kế khẩu trang bắt đầu hưởng lợi từ “anh người nộm” này.

phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-II-hinh-anh 4

Năm 2008, Makison Booth bắt đầu tìm cách giải mã ẩn số làm sao một mặt nạ phẫu thuật có thể bảo vệ hữu hiệu người đeo. Cô nối người nộm vào một máy hồi sức với giả định là “để nó thở".  Sau đó, lần lượt đeo một loạt mặt nạ bảo vệ cho tượng, nhốt vào một cái tủ rồi cho phun những giọt nhỏ trong không khí – mô phỏng một cái hắt hơi  - có chứa mầm cúm. Các thiết kế mặt nạ phẫu thuật khác nhau đã được thử nghiệm với hình nộm, bao gồm loại có những dải vải tiêu chuẩn, loại hình con vịt rồi loại hình 3D. Kết thúc thí nghiệm, Booth thất vọng vì thấy hiệu quả bảo vệ người đeo của chúng khá kém. Virus vẫn cứ được tìm thấy bên trong tất cả các mặt nạ, dù xem ra đã giảm đến 6 lần lượng virus lây nhiễm.

Đeo mặt nạ, dù không đạt tiêu chuẩn, chí ít có thể giúp ngăn người đeo khỏi tự nhiễm độc do đưa tay lên mũi hoặc miệng, nhưng ta vẫn có thể bị tự nhiễm độc bởi chạm vào mắt. Bác sĩ McIntyre cho biết, ở các khu chợ tại Vũ Hán, virus corona được phát hiện trên mọi bề mặt sàn, ai đi qua đều có thể dễ dính và nhiễm dịch. Thế nên chuyên gia Makison Booth đã thử nghiệm loại mặt nạ lọc dùng một lần (FFP). Chúng được thiết kế để lọc các hạt nhỏ li ti và được khuyên dùng ở Anh cho các chuyên gia làm việc trong môi trường nhiều nguy cơ tiếp xúc với các bệnh lây lan qua không khí. So với làm việc để mặt trần, khà năng bảo vệ của chúng cao hơn gấp 100 lần.

phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-II-hinh-anh 6

Tuy nhiên, việc thực sự bảo vệ được bản thân lại không đơn giản như việc tìm mua khẩu trang FFP. Trên quầy hàng nhan nhản đủ kiểu với những cái tên lấp lửng tương tự, và đối với người phương Tây, xem ra chúng có vẻ được bán để đối phó với tình trạng ô nhiễm không khí hơn là để chống dịch bệnh. Còn mẫu khẩu trang N95 lại được quảng bá trực tuyến rầm rộ. Makison Booth nghe rằng nó là mẫu mặt nạ hiệu quả thứ hai tại 2 thị trường Anh và Mỹ và được gán biệt danh FFP2. Tuy nhiên, cô lại khuyên người dùng nên sử dụng FFP3, loại có tính năng bảo vệ cao nhất hiện nay bởi vì lọc được nhiều hạt khí hơn. Các phiên bản khẩu trang của Mỹ chỉ được thử nghiệm đối phó với các hạt khô, còn loại FFP của Anh lại được thử nghiệm cản cả khí dung. Mà dù có mua bất kỳ loại mặt nạ nào đi chăng nữa, Booth khuyến cáo hãy đảm bảo chúng có dấu chứng nhận CE, tức là chọn các loại khẩu trang tuân thủ các tiêu chuẩn về sức khỏe, an toàn và môi trường của EU.

Có một điểm nhỏ cần lưu ý trong việc đeo khẩu trang là phải kiểm tra xem nó có khớp mặt không. Hầu hết các nhà sản xuất đều bán kèm bộ dụng cụ kiểm tra phù hợp. Các khu vực từ sống mũi đến má và dưới cằm thường là nơi không khí sẽ lọt qua thay vì chúng phải đi qua bộ lọc của vật liệu khẩu trang theo yêu cầu thiết kế. Người ta đã thực hiện một thử nghiệm tiêu chuẩn liên quan đến thao tác đeo mặt nạ phòng độc có mũ nhựa trùm quanh đầu. Họ phun dung dịch saccharin vào bên trong. Nếu mặt nạ bị rò rỉ, người đeo sẽ nếm được vị ngọt.

phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-II-hinh-anh 7

Cơn dịch Corona càng thúc đẩy ngành công nghiệp sản xuất khẩu trang đi tìm những sáng tạo mới, đặc biệt qua công nghệ nano. Gần đây nhất, Israel tung ra loại khẩu trang Sonovia sử dụng 100 lần diệt được 6 loại vi khuẩn, sức bền cao, được phát triển thông qua công nghệ siêu âm xử lý các sợi polyester-cotton. Ngoài ra, từ Israel cũng xuất hiện một loại khẩu trang kháng khuẩn thứ hai có công dụng tương tự Sonovia là Bio-Block. Đây là loại nhiều lớp với chất liệu là một thứ bông độc quyền được nhúng các hạt oxit đồng và vải dệt thành sợi nano ngăn chặn mầm bệnh. Kích thước sợi vải dệt nano nhỏ đến mức nó ngăn được vi khuẩn và tất nhiên cản tốt những giọt bắn từ người bệnh. Bio-Block không chỉ ngăn virus trên các giọt bắn xâm nhập hệ hô hấp mà còn giết chết chúng trên bề mặt khẩu trang.

phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-II-hinh-anh 5

Riêng ở nước ta, theo PGS.TS Phạm Văn Nho, lần đầu tiên trên thế giới, Việt Nam cũng nghiên cứu ứng dụng thành công vật liệu nano TiO2 hoạt tính cao vào chế tạo khẩu trang nano diệt khuẩn. Khẩu trang có chức năng tiêu diệt không để virus cúm thâm nhập vào cơ thể của người, sử dụng trong môi trường không có tia tử ngoại, diệt khuẩn theo cơ chế xúc tác oxy hóa khử nên không bị kháng thuốc, không sợ biến đổi gien, vật liệu không bị tiêu hao. Còn tại Canada, nhóm nghiên cứu ở Đại học Alberta lại phát triển công nghệ phủ muối cho khẩu trang, vì với cấu trúc phân tử muối dạng tinh thể, những cạnh cứng, nhọn có thể đâm và tiêu diệt virus.

Hơn bao giờ hết mặt nạ y tế cơ bản nay rất phổ biến. Những gì từng là biểu tượng hoảng loạn của thời đại dịch giờ đã trở thành thứ phụ kiện hàng ngày. Vào tháng 12 vừa qua, trước khi tình trạng khẩn cấp về sức khỏe toàn cầu mới nhất được WHO công bố, các thành viên của nhóm nhạc K-pop BTS đã được chào đón lại New York trong diện mạo không liên quan gì đến tác vụ giải trí của họ, là mặc những chiếc áo khoác đắt tiền, để tóc nhuộm và... đeo khẩu trang y tế!

Minh Trung (Còn tiếp)

(Tổng hợp)

Tin mới trong ngày