phunu8_news_0.png

You are here

13/02/2020 - 11:38

Hơn bao giờ hết khẩu trang y tế cơ bản nay rất phổ biến. Những gì từng là biểu tượng hoảng loạn của thời đại dịch giờ đã trở thành thứ phụ kiện hàng ngày. Có lẽ vì thế nhiều chuyên gia cho rằng, văn hóa của mỗi dân tộc, đất nước phần nào cũng góp tay phát triển công nghiệp thiết kế khẩu trang tương lai.

Đối với những người trẻ tuổi ở Đông Á, một khu vực mà việc đeo khẩu trang bảo vệ vì nhiều lý do đã được chấp nhận trong một thế kỷ, những chiếc mặt nạ nay đã trở thành xu hướng. Chúng tăng thêm nét nhấn nhá cho đôi mắt, gia cố và làm nổi bật nét huyền bí cho những bức ảnh tự sướng được chọn lọc đưa lên Instagram. Thế là xuất hiện nhiều phiên bản rập khuôn, hoàn toàn trái ngược với các dải khẩu trang cổ điển được buộc dây hờ hững ở phần dưới mặt, mang đầy tính tương lai thú vị. Khẩu trang đương đại nay đã chứa nhiều màu sắc và hoa văn khác nhau, từ phong cách ngụy trang đến kiểu mèo thời thượng Hello Kitty.

phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-phan-cuoi-hinh-anh 4

Có một điều hiển nhiên không cần thống kê là người châu Á “sính” đeo khẩu trang hơn dân phương Tây. Mitsutoshi Horii, giáo sư Đại học Shumei, Nhật Bản, đã viết một bài nghiên cứu xã hội học vào năm 2014 khi nhìn vào lịch sử tấm khẩu trang che mặt của dân Nhật. Ông chưa từng đeo một chiếc nào nhưng mẹ ông đã mang nó theo phong tục trong các mùa đông. Hành vi của bà không chủ yếu vì sợ nhiễm khuẩn, nhưng chỉ thuần để giữ cổ họng khỏi khô, giữ khuôn mặt ấm áp trong suốt tiết đông lạnh. Sự phổ biến của khẩu trang vẫn đang tăng lên ở Nhật Bản, và càng tăng khi chúng được chính quyền và bộ y tế nhấn mạnh hơn bao giờ hết trong việc mỗi người phải có trách nhiệm với sức khỏe của chính mình.

Mặc dù tiêu đề bài báo Horii viết là Tại sao Người Nhật đeo khẩu trang? Nhưng nội dung lại hàm chứa một câu hỏi thú vị không kém là Cớ gì người phương Tây lại ít làm vậy? Ông phát hiện một điều, khẩu trang được các nhà cầm quyền trên thế giới quảng bá rộng khắp trong cuộc khủng hoảng cúm Tây Ban Nha năm 1918 đã giết chết 50 triệu người. Nhưng ở Tây phương, đặc biệt là Hoa Kỳ, người ta dường như công khai từ chối thứ mặt nạ nhẹ nhàng, nho nhỏ này. Có thể lý giải là đeo thứ này đi ngược lại ý thức hệ của họ về chủ nghĩa tự do, trái với niềm tin vào tự do của mỗi cá nhân. Còn theo Horii, ở Nhật Bản, lúc đầu mọi người cũng chẳng quan tâm gì đến việc đeo khẩu trang mấy. Nhưng vào thời điểm đó, chính phủ Nhật Bản lại khuyến khích, cổ động cho nhiều hành vi phương Tây hơn, trấn áp các kiểu phòng chống cảm cúm truyền thống dính dáng đến bùa, ngải, và đưa ra các cách tiếp cận giữ gìn sức khỏe khoa học, hợp lý hơn. Theo thời gian, khẩu trang có thêm các công dụng mới khác. Từ những năm 1960, dân Nhật bắt đầu sử dụng chúng khi bị sốt chứ không thuần đối phó với các tác dụng phụ khó chịu của thuốc kháng histamine như trước. Tiếp sau đó có thêm nhu cầu là đối phó với dịch SARS, cúm lợn và ô nhiễm không khí đô thị. Tại Trung Quốc cũng thế, người ta dần thấy nhiều gia đình đi dạo vào Chủ nhật, đeo khẩu trang ngay cả khi không có đại dịch, đôi khi chỉ vì sợ ô nhiễm khói bụi. Trong khi đó, ở các nền văn hóa phương Tây, ngay cả trong môi trường chăm sóc sức khỏe, độ tuân thủ đeo khẩu trang của thị dân rất thấp.

phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-phan-cuoi-hinh-anh 6

Chính sự cố ô nhiễm không khí thành thị đã từng bước thúc đẩy người dân phương Tây làm quen với việc đeo khẩu trang. Có hôm tại chính Luân đôn, Horii tận mắt chứng kiến một anh đàn ông da trắng chạy tập thể dục cũng đeo khẩu trang, dù anh ta đang sinh hoạt ở dưới lòng đất, không biết có phải ảnh hưởng của các giáo phái về ngày tận thế đang manh nha ở đây hay không! Dân đạp xe trong đô thị cũng là nhóm đeo khẩu trang đông nhất, và các công ty sản xuất khẩu trang như Freka còn cung cấp cả các loại có bộ lọc hạt khí với các thiết kế rất “ngầu”, dù chẳng có bằng chứng rõ ràng chứng minh chúng hiệu quả trong bảo vệ an toàn sức khỏe. Người tiêu dùng đâu thể kiểm chứng trước khi sử dụng, và ngay cả khi khẩu trang cản được một số hạt khí nhỏ, chúng chưa chắc đã ngăn chặn được hoàn toàn các loại khí độc hại chẳng hạn như dioxide nitơ. Thế nên, bằng chứng hiệu quả rõ rệt nhất chỉ là giảm ô nhiễm khói bụi đường phố là chính. Tác giả Horii còn đề cập đến một yếu tố chính thúc đẩy phát triển việc đeo khẩu trang rộng rãi ở Nhật là xem đây là phép lịch sự khi tiếp xúc với người khác. Theo ông, nếu ta bị cảm lạnh, ta phải cẩn thận để không lây nhiễm cho người chung quanh, đó là lý do miệng cần phải được che chắn. Như thế khẩu trang đang thực hiện thứ mà Horii gọi là "nghi thức rủi ro", khi nó mang lại cảm giác kiểm soát được các tình huống vốn nằm ngoài sự kiểm soát.

phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-phan-cuoi-hinh-anh 7

Nước Úc, một quốc gia phương Tây khác, cũng thế. Cháy rừng triền miên đối với cư dân quả là một đại dịch. Trên khắp các bờ biển phía đông và phía nam của Úc, khói bụi đã đóng cửa các doanh nghiệp và các sự kiện lớn, khiến các bác sĩ cảnh báo về hậu quả sức khỏe kéo dài. Khói bụi độc hại từ thiên tai này ngày càng đẩy thị dân đến với khẩu trang. Khi chất lượng không khí ở đây giảm mạnh, nhu cầu khẩu trang chống ô nhiễm tăng vọt đi kèm các chuẩn khác như hiệu quả, có thể tái sử dụng và cả thời trang. Công ty AusAir nước này đã chế tạo loại khẩu trang cao cấp nhiều màu sắc với các bộ lọc tẩm hương thực vật Úc như bạch đàn và hoa oải hương Tasmania. Nhà thiết kế thời trang New Zealand Karen Walker đã tạo ra những chiếc khẩu trang tích hợp bộ lọc không khí, với ngoại hình mang đặc tính có thể hoán đổi cho nhau để phù hợp với trang phục của người đeo.

phunu8-tuong-lai-nao-cho-khau-trang-toan-cau-phan-cuoi-hinh-anh 5

Lời khuyên cho những người đeo khẩu trang

Khẩu trang khớp khít khuôn mặt: Các trang web bán hàng khẩu trang đều có thông tin về sự phù hợp này. Người đeo cần chú ý, vì nếu mặt nạ không khớp kín khuôn mặt, nó sẽ chẳng bảo vệ chống lại được các hạt mịn trong không khí, mà sẽ len qua các ngóc ngách bị hở trên mặt.

Đeo khẩu trang cho chặt: Xiết dây càng chặt, người đeo càng thấy thoải mái.

Phụ nữ tránh dùng son môi khi đeo khẩu trang: Đây quả là một khó khăn cho nữ giới.

Giữ khẩu trang sạch sẽ: Thế nên khẩu trang ở Úc bán  thường đi kèm túi đựng riêng.

Phối hợp khẩu trang với kính râm gọng nhỏ: Khẩu trang loại tốt có xu hướng kéo khá cao phía sống mũi nên kính râm lớn sẽ khiến người đeo không thoải mái.

Tập mỉm cười bằng mắt: Người đeo khẩu trang cần học cách giao tiếp ấm áp bằng ánh mắt, tức càng ít ý thức về sự đeo khẩu trang của mình và của người khác càng tốt. Lúc ấy mắt đối mắt sẽ là phương tiện truyền tải suy nghĩ và tình cảm.

Minh Trung

(Tổng hợp)

Tin mới trong ngày