phunu8_news_0.png

You are here

05/06/2019 - 09:43

Tết Đoan Ngọ là ngày gì? Có ý nghĩa như thế nào? Nghi thức cũng như lễ vật dùng để cúng bái gia tiên trong ngày Tết Đoan Ngọ cần phải thực hiện ra sao cho đúng? Nếu còn đang thắc mắc, bạn hãy đọc bài viết này để hiểu hơn.

 

Nguồn gốc và ý nghĩa ngày Tết Đoan Ngọ

Hằng năm cứ gần đến mồng 5 tháng 5 (âm lịch) người Việt lại nhộn nhịp tổ chức ăn tết giữa năm hay Tết Đoan Ngọ, hoặc còn gọi là Tết Đoan dương. Chữ “đoan” ở đây có ý nghĩa là mở đầu, chữ “ngọ” có nghĩ là giữa trưa, “dương” có nghĩ là mặt trời (khí dương); còn từ "đoan dương" được hiểu là bắt đầu lúc khí dương đang thịnh, cũng là để chỉ thời gian cúng bái nên diễn ra vào lúc giữa trưa (11 - 13h).

phunu8-nhung-chuan-cung-tet-doan-ngo-mung-5/5-am-lich-hinh-anh 4
Tết Đoan Ngọ được xem là ngày lễ lớn trong năm với người Việt.

Kỳ thực trong dân gian, người ta ít gọi là Tết Đoan Ngọ mà có tên gọi đặc biệt và dễ nhớ hơn là Tết giết sâu bọ vì đây là thời điểm nóng nực nhất và rơi vào giai đoạn chuyển mùa nên sâu bọ, côn trùng dễ sinh sôi phát triển gây ra dịch bệnh cho cả con người và vật nuôi, cây cối. Vào ngày này, người ta thường thực hiện các nghi lễ cúng bái để cầu tai qua nạn khỏi và được mùa. Có nơi còn tin rằng khi ăn một số món nào đó như là món ăn đầu tiên trong ngày thì sâu bọ, giun sán có trong người sẽ bị tiêu diệt.

Phong tục thú vị ngày Tết Đoan Ngọ 

Theo tục lệ xưa, vào lúc 12 giờ trưa ngày mồng 5 tháng 5 âm lịch, khi bắt đầu cúng bái cũng là thời điểm người ta đi hái lá thuốc. Vì đây được xem là thời điểm dương khí tốt nhất, lá thuốc được hái vào giờ này có tác dụng chữa rất tốt các bệnh như ngứa ngoài da, các bệnh về đường ruột hay khi cảm mạo, đem những lá thuốc này nấu nước xông giải cảm rất tốt.

Dần dần, không còn nhiều nơi giữ phong tục tự đi hái thuốc về dùng mà thay vào đó là đi mua lá thuốc về tắm xông người nhưng cũng không còn được nhiều người biết đến. Phong tục phổ biến nhất hiện nay là vào ngày Tết Đoan Ngọ, người ta sẽ ăn các món như cơm rượu, rượu nếp, hoa quả hoặc bánh ú nước tro (bánh gio) để giết sâu bọ vào lúc vừa mới thức dậy vào sáng sớm.

phunu8-nhung-chuan-cung-tet-doan-ngo-mung-5/5-am-lich-hinh-anh 5
Cơm rượu là món ăn rất phổ biến trong Tết Đoan Ngọ.

Ở một số nơi, ngày này cũng có những kiêng kỵ riêng rất thú vị, như với người lớn, sáng ngủ dậy không được đặt chân xuống đất mà phải súc miệng 3 lần cho sạch sâu bọ, tiếp đó ăn một quả trứng vịt luộc rồi mới bước chân ra khỏi giường uống một ít rượu (hoặc ăn một bát cơm rượu nếp) cho sâu bọ say, tiếp đó ăn trái cây cho sâu bọ chết. Còn với trẻ em, khi trẻ thức dậy phải cho trẻ ăn hoa quả ngay khi còn ở trên giường, tiếp đến là trứng luộc và bôi một ít vôi vào thóp đầu, vào ngực, vào rốn để giết sâu bọ. Sau đó mới đi rửa mặt mũi, chân tay, đánh răng rửa mặt.

Đồ lễ cần chuẩn bị

Vào Tết Đoan Ngọ, hầu như gia đình nào cũng chuẩn bị một số lễ vật để cúng bái tổ tiên, cầu mong một năm được mùa và sức khỏe cho cả gia đình. Ngoài những vật phẩm chung, bắt buộc phải có như nhang đèn, hoa tươi, tiền vàng mã, nước trà, hoa quả thì ở mỗi vùng miền lại có cách cúng và lễ vật cúng bái khác nhau như sau:

Miền Bắc

- Rượu nếp: Người ta cho rằng rượu nếp có thể làm những kí sinh trung gây hại bị say và tiêu diệt được chúng.

- Hoa quả: Với người miền Bắc thì mận và vải là hai loại quả đặc biệt không thể thiếu trong mâm lễ cúng Tết Đoan Ngọ.

phunu8-nhung-chuan-cung-tet-doan-ngo-mung-5/5-am-lich-hinh-anh 6
Món bánh tro (bánh ú nước tro) là món không thể thiếu trong mâm lễ cúng ngày mồng 5 tháng 5 của người miền Trung.

Miền Trung

- Cơm rượu: Là món tráng miệng được nhiều hộ gia đình miền Trung chế biến, cơm rượu miền Trung thường có hình dáng vuông vức, ăn vào ngày này sẽ giúp ích hệ tiêu hóa.

- Bánh ú nước tro hay còn được gọi là bánh tro, bánh gio. Nhiều gia đình tại Đà Nẵng còn tự làm hoặc mua tới 30-40 bánh để cúng trong ngày này.

Miền Nam

- Cơm rượu: cơm rượu của người miền Nam vò thành từng viên tròn trước khi mang ủ. Sau khi món cơm rượu tiết ra nước thì được pha thêm nước đường, ăn kèm với xôi vò giống xôi chè miền Bắc.

- Tùy kinh tế gia đình, ở một số nơi người ta còn dùng gà vịt hoặc thịt heo quay để làm đồ cúng trong ngày lễ này.

Cách cúng kiếng ngày Tết Đoan Ngọ

phunu8-nhung-chuan-cung-tet-doan-ngo-mung-5/5-am-lich-hinh-anh
Người miền Nam còn thường dùng gà vịt hoặc heo quay để cúng gia tiên.

Với người Việt, Tết Đoan Ngọ được xem là ngày lễ lớn thứ 2 sau Tết Nguyên Đán. Cách cúng cũng rất đơn giản: Gia chủ mặc quần áo chỉnh tề (không mặc áo ngắn tay, sát nách) bày mâm cỗ, đốt nhang lên đèn và đọc bài khấn sau:

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

- Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

- Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.

- Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ khảo, Tổ Tỷ)

Tín chủ chúng con là:………… Ngụ tại:…………………………..

Hôm nay là ngày Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án.

Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ…………………, cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an.

Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Sau khi khấn xong, gia chủ châm trà (3 lượt), đợi hết một tuần nhang, gia chủ vái 5 vái miệng khấn 5 lần “Nam mô a di Đà Phật!” để xin đốt tiền vàng mã và thụ lộc.

Theo Phụ Nữ 8

Tin mới trong ngày